Samen beter leren kijken

Presbyopie is misschien wel de meest democratische oogaandoening die er bestaat. Ze treft uiteindelijk iedereen, zonder onderscheid. Opticien, optometrist, oogarts, contactlensspecialist, cliënt of patiënt. Vroeg of laat schuiven we allemaal onze telefoon wat verder van ons af. Ik merk het intussen ook bij mezelf. En net doordat ik het zelf begin te ervaren, wordt het me steeds duidelijker hoe groot de impact ervan is. Afgelopen weekend zat ik op een barbecue. Zoals dat gaat, begonnen de gesprekken bij het weer, het eten en de kinderen, maar plots ging het opvallend lang over niet meer kunnen lezen. Over hoe slecht iedereen ineens kleine lettertjes kon zien. Over hoe snel dat leek te gaan. Over gsm’s die verder weg moesten, menu’s die moeilijker werden en verpakkingen waarop de tekst blijkbaar elk jaar kleiner gedrukt wordt. Er werd natuurlijk mee gelachen. Maar tussen de grapjes zat ook frustratie. En misschien zelfs een beetje ongerustheid. Voor veel mensen is presbyopie het eerste moment waarop kijken niet meer vanzelfsprekend is. Het is niet zomaar ‘een leesbrilletje nodig hebben’; het is een confrontatie met verandering, met afhankelijkheid en met het besef dat het eigen lichaam subtiel anders begint te functioneren. Plots wordt lezen vermoeiender. Werken aan een scherm vraagt meer inspanning. Een etiket lezen in de supermarkt wordt een kleine uitdaging. Zelfs een berichtje op de smartphone kan irritatie oproepen.

Zicht is nooit alleen optiek

Wie dagelijks met ogen bezig is, weet dat zicht nooit alleen optiek is. Zicht is comfort, zelfstandigheid en vertrouwen. Dat zie ik elke dag in mijn praktijk, zeker bij mensen voor wie kijken al langer niet vanzelfsprekend is: patiënten met keratoconus, onregelmatige cornea’s, postoperatieve cornea’s of andere complexe situaties waarbij standaardoplossingen tekortschieten. Voor hen kan een scleralens een enorm verschil maken. Niet omdat die lens op zich zo bijzonder klinkt, maar omdat ze iemand opnieuw functioneel zicht en vertrouwen kan geven. Maar ook daar stopt het verhaal niet bij ‘scherp zien in de verte’. De patiënt die eindelijk opnieuw goed kan autorijden, wil ook zijn gsm kunnen lezen, zijn dashboard zien, achter de computer werken en zonder voortdurend zoeken naar een bril door het leven gaan. Presbyopie voegt dus ook in complexe contactlenszorg een extra laag toe. Het maakt de puzzel moeilijker, maar tegelijk ook interessanter. Daar begint voor mij de echte uitdaging. Niet bij de lens alleen, maar bij het luisteren. Wat doet iemand de hele dag? Welke afstand is écht belangrijk? Waar zit de grootste frustratie? Wat is aanvaardbaar en wat absoluut niet? Multifocale contactlenzen, monovisie, een leesbril bovenop lenzen of een combinatie van oplossingen: het zijn allemaal middelen. Maar de juiste keuze ontstaat pas wanneer we stoppen met denken in producten en beginnen denken in mensen.

Wat ik in België al heel lang mis,
is een echte, brede cultuur van nascholing

En precies daar raakt deze column aan onderwijs en personeel. Niet omdat ik twijfel aan de kennis die vandaag op onze scholen wordt meegegeven. Integendeel. We hebben goede opleidingen, gemotiveerde docenten en jonge collega’s die met een stevige basis aan hun loopbaan beginnen. Maar een basisopleiding blijft precies dat: een basis. Ons vak verandert voortdurend. Nieuwe materialen, meetmethodes, inzichten en mondigere patiënten zorgen ervoor dat we na ons diploma niet kunnen blijven teren op wat we ooit geleerd hebben. Wat ik in België al heel lang mis, is een echte, brede cultuur van nascholing. Niet noodzakelijk vanuit een zwaar wettelijk kader, en zeker niet vanuit controle. Maar wel vanuit de overtuiging dat blijven leren vanzelfsprekend zou moeten zijn. Het hangt nu nog te vaak af van persoonlijke interesse, toevallige initiatieven of commerciële avonden. Die kunnen waardevol zijn, maar ze vervangen geen gedragen plan waarmee we als beroepsgroep samen vooruitgaan.

Oproep aan collega’s

Daarom wil ik graag een warme oproep doen aan collega’s. Laten we samen nadenken over hoe zo’n opleidingsplan eruit kan zien. Welke thema’s verdienen meer aandacht? Hoe begeleiden we jonge collega’s beter? Hoe delen we ervaring zonder schroom? Hoe maken we ruimte om ook moeilijke casussen of minder geslaagde aanpassingen te bespreken?

Ik geloof sterk in leren van elkaar en met elkaar. In casussen bespreken. In durven tonen wat niet meteen lukt. In collega’s opbellen zonder schroom. In jonge mensen meenemen in het redeneren achter een keuze. En in ervaren collega’s die bereid blijven hun eigen gewoontes in vraag te stellen.

Misschien is dat wel de kern van goede oogzorg: mensen helpen kijken, maar zelf ook blijven kijken. Naar de patiënt achter de meting. Naar de collega die nog moet groeien. Naar de grenzen van onze kennis. En naar de kansen die ontstaan wanneer specialisatie en samenwerking elkaar versterken. Mail mij op info@chrisgeysen.be.

Chris Geysen is contactlensspecialist en expert in complexe en medisch geïndiceerde contactlensaanpassingen. Vanuit zijn praktijk combineert hij gespecialiseerde oogzorg met een persoonlijke benadering en maatwerk voor iedere cliënt.

VOLGENDE DOORGEEFCOLUMN: Antonin Gesquiere