Optometrie in het vacuüm, wie geeft onze jongeren perspectief?

In deze doorgeefcolumn vertelt Isabelle Wellemans, opleidingshoofd bachelor in de oogzorg bij Odisee, hoe de opleiding al decennialang inspeelt op veranderingen in het werkveld.

Als enige hogeschool in Vlaanderen die een bachelor in de oogzorg aanbiedt, heeft Odisee steeds geanticipeerd op nieuwe noden en evoluties. Van de gegradueerde in optiek en optometrie in 1998 tot de huidige bachelor met afstudeerrichtingen orthoptie en optometrie: telkens ligt de focus op kwaliteit, relevantie en toekomstgerichtheid.

Een juridisch vacuüm zonder perspectief

Maar hoe bouw je aan de toekomst als die telkens juridisch wordt ondergraven? In 2019 werd het beroep van orthoptist-optometrist een nieuw wettelijk beroep en paste Odisee haar curriculum aan. Studenten kregen een brede opleiding, afgestudeerden ontvingen visum en erkenning. Het was een bewogen mijlpaal in de oogzorg gezien de wetgevende macht die twee beroepen, die complementair maar niet gelijk zijn, verenigde in één beroep. Die mijlpaal bleek van korte duur. In oktober 2021 vernietigde de Raad van State het Koninklijk Besluit (KB) dat het beroep regelde. Plots bevonden we ons in een juridisch vacuüm. Studenten wisten niet waar ze aan toe waren. Afgestudeerden konden geen visum of erkenning meer aanvragen. De erkenningscommissies legden hun werk stil. En wij als onderwijsinstelling stonden machteloos.

Een nieuwe start, opnieuw onderbroken

In februari 2023 kwam er een nieuw Koninklijk Besluit, dat opnieuw erkenning en visum mogelijk maakte, zij het onder strikte voorwaarden. Odisee rolde een vernieuwd curriculum uit met twee afstudeerrichtingen: orthoptie en optometrie. Wie afstudeert in één richting, kan met een extra jaar ook het andere diploma behalen. Een mooie oplossing, met een fragiel evenwicht. De heropbouw via het KB van 2023 gaf hoop, maar die hoop werd in oktober van 2024 opnieuw de grond ingeboord. Een nieuwe vernietiging brengt ons alweer naar een impasse. De erkenningscommissie optometrie ligt stil. Afgestudeerde optometristen kunnen hun beroep niet uitoefenen zoals ze het hebben geleerd, ze hangen in een ‘grijze’ zone.

We zien de instroom dalen en dat is zorgwekkend. Hoe leg je aan jongeren uit dat hun toekomst afhangt van juridische procedures? Hoe motiveer je hen om te kiezen voor een opleiding/afstudeerrichting waarvan het beroepsperspectief afhankelijk is van politieke en juridische besluitvorming?

De zorgvraag stijgt, maar jonge professionals haken af

Ondertussen stijgt de zorgvraag. De bevolking vergrijst. De werkvloer kreunt onder een tekort aan helpende handen. En ook onze workforce veroudert. We hebben jonge professionals nodig. We hebben een opleiding nodig die hen vormt. Maar zonder erkenning, zonder visum, zonder duidelijkheid, verliezen we talent. We verliezen vertrouwen. En we verliezen de toekomst van de oogzorg.

Als onderwijs zien wij elke dag hoe orthoptisten en optometristen complementair zijn. Hoe ze samen met oogartsen en andere zorgverleners een onmisbare schakel vormen in het zorglandschap. We leiden studenten op met kennis, kunde en engagement. Maar we kunnen hen geen garanties geven. Dat is frustrerend. En dat is onrechtvaardig.

Oproep

Daarom deze oproep. Aan beleidsmakers, beroepsverenigingen, zorginstellingen: werk samen. Laat ons vooral een lans breken voor jonge professionals: geef onze jongeren perspectief. Zorg voor een stabiel wettelijk kader. Laat de erkenningscommissies hun werk doen. En erken de waarde van een opleiding die al decennialang kwaliteit levert.

Want zonder erkenning, geen beroep. Zonder beroep, geen instroom. En zonder instroom, geen zorg voor de patiënt. En laat ons wel wezen, uiteindelijk staat die laatste centraal in dit hele verhaal, toch?

www.odisee.be/opleidingen/bachelor-oogzorg

Isabelle Wellemans