Het microbioom van het oog

We weten inmiddels dat ons darmmicrobioom cruciaal is voor onze gezondheid. Miljarden bacteriën die in symbiose met ons leven en processen beïnvloeden waar we ons nauwelijks bewust van zijn. Maar wist je dat ook je oog een microbioom heeft? Lang dachten we dat het oogoppervlak steriel was. De traanfilm zou elke bacterie wegspoelen, de lysozyme zou ze doden.

Het oog als een onneembare vesting. Recente research vertelt een ander verhaal. Het oogoppervlak herbergt een unieke gemeenschap van micro organismen. Corynebacterium, Propionibacterium, Staphylococcus. Namen die je waarschijnlijk associeert met infecties, maar die in kleine hoeveelheden juist beschermend werken. Dit verandert fundamenteel hoe we naar droge ogen moeten kijken.

Een nieuwe kijk op droge ogen

Jarenlang behandelden we droge ogen als een mechanisch probleem. Te weinig traanvocht, te snelle verdamping. Kunsttranen, punctum plugs, warmtebehandeling. Symptoombestrijding. Maar wat als het probleem dieper zit? Wat als een verstoord oculair microbioom de oorzaak is van chronische inflammatie?

Studies tonen aan dat patiënten met droge ogen een andere microbioomsamenstelling hebben dan gezonde controles. Minder diversiteit, meer pathogene soorten. De vraag wordt dan: kunnen we het microbioom herstellen? Probiotische oogdruppels zijn in ontwikkeling. Geen bacteriën doden, maar goede bacteriën toevoegen.

Het concept is revolutionair en voelt tegelijk logisch aan. Voor ons in de praktijk betekent dit alert zijn. Als een patiënt met chronische droge ogen niet reageert op standaardbehandelingen, ligt de oorzaak misschien dieper dan we dachten. Zoek een oogarts of specialist die hiervan op de hoogte is en verwijs door.

De darm oog as

Wat daarbij bijzonder interessant is, is de opkomende theorie van de darm oog as. Onderzoek gepubliceerd in Investigative Ophthalmology & Visual Science toont aan dat dysbiose in het darmmicrobioom via systemische inflammatoire signalen het oculaire oppervlak negatief kan beïnvloeden.

Patiënten met inflammatoire darmziekten blijken significant vaker te kampen met conjunctivale ontstekingen en een verminderde traanfilmstabiliteit. Voor optometristen is dit een praktisch handvat: een gerichte anamnese naar gastro intestinale klachten bij therapieresistente drogeogenpatiënten kan diagnostisch waardevol zijn.

Antibiotica en het microbiologisch evenwicht

Nog een aandachtspunt is het gebruik van breedspectrumantibiotica, zoals bij de behandeling van blepharitis. Hoewel deze middelen pathogenen elimineren, ruimen ze tegelijk ook de beschermende commensale flora op. Paradoxaal genoeg kan langdurig antibioticagebruik zo het lokale afweermechanisme ondermijnen en de gevoeligheid voor opportunistische infecties vergroten. Recente studies onderzoeken daarom of gerichte probiotische suppletie — oraal of topicaal — het microbiologisch evenwicht kan herstellen na antibioticakuren. De eerste resultaten zijn veelbelovend, al is verder klinisch onderzoek noodzakelijk voordat dit standaardpraktijk wordt. Als optometrist ben je bij uitstek geplaatst om dit soort verbanden te signaleren en te benoemen richting de patiënt. De wetenschap evolueert. Onze kennis moet mee.

Charles Bruninx is optometrist, myopie expert en mede-eigenaar van Bruninx Design Optics in Hasselt. Charles deelt in Eyeline zijn visie op een actueel onderwerp met ons.